وتار
-
ئەی ڕەقیب و سروودی نیشتمانیی کوردستان
ئەی ڕەقیب و سروودی نیشتمانیی کوردستان1 ئەی ڕەقیب هێمایەکی بەرزی کوردستانە سەدان ساڵە بە زانین و نەزانین، بە نیازی باش و خراپ، لە لایەن کورد و ناکوردەوە دژایەتیی کوردستان و هێما بەرزەکانی دەکرێت. دژایەتیی جوگرافیا و ئاڵای کوردستان، دژایەتیی کورد و سەرکردەکانی، دژایەتیی جلی کوردی و زمانی کوردی. تا دەگاتە دژایەتیی وێژە و هونەرمان، شار…
-
خوێنەری نموونەیی
خوێنەری نموونەیی1 یەکێک لە گەورەترین بەخشینەکان بە مرۆڤی بەرهەمدار ئەوەیە بەرهەمەکەی بخوێنرێتەوە و بپشکنرێت و لێی بکۆڵرێتەوە. واتە خوێنەر پەیدا بکات. شێکسپیر، میڵتن، جەیمز جۆیس، سیانن لەو کەسانەی کارەکانیان بە چڕی خوێنراونەتەوە و پشکنراون و لێیان کۆڵراوەتەوە. تەنانەت خەڵکانێک هەن پسپۆڕییەکەیان کارەکانی ئەم نووسەرانەیە. جۆیس لە هەموو جیهاندا خوێنەری دەستپێکەری ئێجگار زۆرە، بەڵام خوێنەری تەواوکەری…
-
شێلگیر و جددی و ڕشت
شێلگیر و جددی و ڕشت1 زۆر جار بە گاڵتەوە دەموت: «ڕقم لەو کەسانەیە کە بەردەوام شێلگیرن (جددین)، هەمیشە دەڵێیت کوڕیان کوژراوە!». چونکە سەرنجم داوە زۆربەی ئەو کەسانەی قسەی شێلگیرانە دەکەن بزە نانیشێتە سەر لێویان، مەگەر بۆ گاڵتەپێکردن و بەسووکبینین نەبێت. کەسانێکیش هەن هیچ قسەیەکی شێلگیر و سەنگین و قورس و مەندیان نییە، بەڵام ڕووی خۆیان…
-
دینەخۆشیی مرۆڤپەرستی
دینەخۆشیی مرۆڤپەرستی1 ڕاپەڕینی ژینا لە مرۆڤپەرستی ڕایچڵەکاندم پێش ٢٠٢٢ سەرسەختانە باوەڕم بە مرۆڤبوون و مرۆڤایەتی هەبوو. دەموت: «زەوی نیشتمانی مرۆڤە!». ئەم قسە زلەشم دەکرد و حەفتەیەک سەرمای ئانتارکتیکا و سیبریا و گەرمای دۆڵی مەرگ و بورکینا فاسۆم نەدیبوو! پێم وا بوو ئەو جێیانەش هەر نیشتمانی منی مرۆڤن! پێم وا بوو من مرۆڤێکی گەورەم، چونکە نیشتمانەکەم…
-
پەیوەندیی هونەر و وارگێڕی
پەیوەندیی هونەر و وارگێڕی1 ئایا هونەر و وارگێڕی پەیوەندییان هەیە؟ ئایا هونەر لە گەل و نەتەوە گەورەترە؟ کەسێک وتوویەتی: «کاتێک دەڵێیت بە بڕوای من هونەر هیچ پەیوەندیی بە وارگێڕییەوە (سیاسەت) نییە، وەک وایە بڵێیت بە بڕوای من خۆر نییە! شتەکە لەسەر بڕوای تۆ نەوەستاوە، هەیە و تەواو». جا ئایا وایە؟ ئایا هونەر و وارگێڕی پەیوەندییان…
-
ئاساییە هەمووان ببنە شیکەرەوە
ئاساییە هەمووان ببنە شیکەرەوە1 ئەو کەسە کەسە، ها! ئەو کەسە بیست و شەش ساڵە زیندانییە. نەک ڕێبەری گەلێک، بەڵکو کەسێکی نەدیو و نەناس و هیچکارەش بووایە خەڵک بایی ئەوەندە زانینخوازییەکەی دەورووژا کە بیەوێت بزانێت کەسێک دوای بیست و شەش ساڵ بێدەنگی چی شتێک دەڵێت و گوێیان بۆ پەیامەکە شل دەکرد و لەسەری دەدوان. پاشان وتەکانی…
-
پشتیوانی لە زمانی کوردی
پشتیوانی لە زمانی کوردی1 ئینگلەکان و شکۆ هەندێک کەس دەڵێن: «مادەم ئینگلی(زی) ئەوەندە زمانێکی دەوڵەمەند و گەورە و بەشکۆیە، کەواتە با کوردی لابدەین و هەموومان ئینگلی(زی) فێر ببین». (تێبینی: من پێم دروستترە بوترێت ئینگلی، نەک ئینگلیزی، لەسەریشیم نووسیوە، دەتوانن بیخوێننەوە). بەهەرحاڵ، بەڵام داخۆ ئایا زمانی ئینگلی هەمیشە ئەم شکۆیەی هەبووە؟ یان داخۆ ئەگەر شکۆی هەیە،…
-
ئەلفوبێی هاوبەش
ئەلفوبێی هاوبەش1 سەرچاوەی فرەیی ئەلفوبێ کە لە کۆتایی نەوەدەکانەوە ئینتەرنێت بە جیهاندا بڵاو بووەوە و کوردستانی گرتەوە، ئەو پیتانەی نەدەخوێندەوە کە پێیان دەڵێین پیتە ئارامی یان کەنعانی یان عەرەبییەکان، کە کوردییش بە گۆڕاوێکی ئەو پیتانە دەنووسرێت. بەڵکو تەنها ئەلفوبێی لاتینیی دەخوێندەوە. بۆیە زۆربەی نەتەوەکان لە چات و نامەدا ناچار بوون جۆرە ئەلفوبێیەک دابهێنن کە بە…
-
فینالێ: دەمەوێت ببم بە…
فینالێ: دەمەوێت ببم بە…1 لە منداڵییدا تەنها یەک ئاواتم هەبوو، ئەویش ئەوە بوو ببم بە گۆرانیبێژ. پێم وا بوو بۆ ئەوە لە دایک بووم ببم بە گۆرانیبێژ. داخەکەم هیچ تۆمارێکی دەنگی و ڤیدیۆیی ئەو سەردەمەم نەماوە تا لە هۆشی ئێستامەوە لە خۆمی ئەو کاتە بڕوانم و بزانم چەندێک شیاویی ئەوەم تێدا بووە ببم بە گۆرانیبێژ.…
-
سەگی ڕەش و سپی هەر سەگن
سەگی ڕەش و سپی هەر سەگن1 با پێش هەموو شت بڵێم: پێم ناخۆشە ئاڵای داگیرکەرێکم لەسەر پیرەقەرات دی. هەر زۆریشم پێ ناخۆشە و پێم کارێکی خراپ بوو. هیچ بەرگرییەکی لێ ناکرێت، جگە لەوەی هەر پێشم پێویست نەبوو. کارەکەی سبەی شەویان تۆزێک باشتر بوو کە ئاڵای کوردستان و داگیرکەرێکی تریشیان بە تەنیشتیدا نمایش کرد. بەڵام هی…
-
مشتێک بەرگری و پێداگری لە کوردبوون
لە ڕۆژانی ڕابردوودا دوو کورتەڤیدیۆم بڵاو کردەوە، یەکێکیان داوام دەکرد ئەو وشانەی هەموومان دەیانزانین (وەک دەریا، نرخ، بەها…) وەلا نەنرێن و بە وشەی عەرەبی و فارسی و تورکی جێیان پێ لێژ نەکرێت. کورتەڤیدیۆکەی ترم لە دژی موزیکی سوننەتی بوو. جا زۆر کەس لەم بارەیەوە پرسیار و ڕەخنەی دووبارەیان لێم هەبوو، کە وەڵامی هەندێکیانم دابووەوە. بەڕێزێک…
-
لە ستایش و سەرکۆنەی شێرکۆ بێکەسدا
1لە ستایش و سەرکۆنەی شێرکۆ بێکەسدا نکۆڵی ناکرێت مامۆستا شێرکۆ بێکەس دیاردەیەکی وێژەییە. هەزاران، بگرە دەیان هەزار دێڕی نایابی پێشکەشی چاندی (کلتوور) ئەم نەتەوەیە کردووە. بەڵام ئەو وێژمانەی (دیسکۆرس) پێش کۆتایی هەڵەیەکی کوشندە بوو، کە ئێستا باجەکەی دەدەین. ئەوەی کە دەڵێت: «ئێستا کچێک نیشتمانمە» و نیشتمان و حیزبی تێکەڵاو کردووە و لە بری یەکتر بە…
-
بانێکە و دوو گوواو
بانێکە و دوو گوواو1 زۆرێک لە کورد و جیهان لەسەر یەکەم دەوڵەتی کوردستان دەڵێن: – ئێستا جیهان پێشکەوتووە. باوی دەوڵەتی نەتەوەیی نەماوە. تەنها مرۆڤ گرنگە، نەتەوە فشەیە. دەبێت مرۆڤایەتی فێر ببێت جیاوازییە نەتەوایەتییەکان پەسەند بکات و هەموو نەتەوەکان پێکەوە لە دەوڵەتێکی جیهانیدا بژین کە مافی مرۆڤ تیایدا سەروەر بێت. هەمان ئەو کوردانە و ئەو جیهانە…
-
هەموو شتێک، جگە لە کوردی!
هەموو شتێک، جگە لە کوردی! 1دروشمی سەرەکیی زۆربەی شوێنکارەکانی کوردستان تێبینییەک لە بری پێشەکی ئەم مژارە زنجیرەیەک چیرۆکوتار دەبێت، واتە هەم چیرۆکن، هەم وتار و هەڵگری پەیامێکن. هەر خۆم بەم ئەزموونەوە کە لێرەدا باسی دەکەم، هەندێک ئەزموونی ترم لەگەڵ شوێنانی جیاوازی سلێمانیدا هەیە و لەمەودوا ئەم ئەزموونانە بڵاو دەکەمەوە. ئامانجم لە بڵاوکردنەوەیان ئەوەیە هەڵەی کوشندەی…
-
گەمژەیی کەتواری زنجیرەی لیستی ڕەش
گەمژەیی کەتواری زنجیرەی لیستی ڕەش1 ناڵێم دونیای چەپی نوێی لیبراڵ دونیایەکی زۆر گەمژانەیە و خەیاڵێکی لەڕەگهەڵکێشراو و شێواوە، چون دڵنیام ئێستا چەپێکی «هەموومان مرۆڤینیست»م لێ قوت دەبێتەوە و دەیکاتە گەنگەشەی شیوعیەت و سەرمایەداری. منیش حەوسەڵەی شیوعییەت و قەمسەڵەی سەرما-یەداریم نییە. بەڵام چۆن ئەمەم بۆ شی دەکەنەوە: ئەم چەند حەفتەیەی ڕابردوو کەمێک نەخۆش بووم و لە…
-
بکوژ و کوژراو هەردووکیان قوربانی نین
1بکوژ و کوژراو هەردووکیان قوربانی نین ئەم وتارە پێشکەشە بە یادی خوداناس وریا گلی وا ساڵانێکە هەرچەند نەگبەتێک دەکرێتە قوربانیی جیاوازیی بیروڕا، یان دەکرێتە قوربانیی نەریتێکی بۆگەن و قێزەون و ڕزیو و کارێکی تیرۆریستی، کۆمەڵێک خەڵکی سەر بە ڕێباز و قوتابخانەی فەلسەفیی نەشیشبسووتێونەکەبابیزم دێن و دەڵێن: – خۆی بکوژ و کوژراو هەردووکیان قوربانین. ئیتر کوژراو…
-
ئایا سنوور بۆ چێژبینین دادەنرێت؟
ئایا سنوور بۆ چێژبینین دادەنرێت؟[1] ئایا پرسیوتە بۆچی زۆر لە خەڵکی کوردی نابیستیت بڵێت: «بەیانیان دوگمەبەندی باشکۆککراوی یۆهان سێباستیان باخ زۆر خۆشە»؟ لە کاتێکدا ئەم بەرهەمە (کە لە خوارەوە بەستەری یوتیوبەکەیم داناوە) یەکێکە لە نایابترین کارەکان کە هەرگیزاوهەرگیز لە مێژووی موزیکدا دانرابێت. چەند جار گوێی لێ بگریتەوە هێشتا هەر شتت پێ دەبەخشێت. جگە لە پێگەکەشی…
-
بەربوورە
بەربوورە1 ساڵانی ڕابردوو ژانرێکی موزیکم بە پیانۆ دەژەند و تا ئێستاش لێی بەردەوامم، ناوم لێی نا نەستژەنی. خۆم وشەکەم بۆی داڕشت. لە نەستژەنیدا تەنها پیانۆم بە کار دەهێنا. بەڵام لە درێژەی ئەم کارەدا چەند کێشەیەکم بە دی کرد، گرنگترینیان ناونان بوو. بۆم دەرکەوت خۆبەستنەوەم بە ناونانەوە هەڵە بوو، چونکە کاتێکی ئێجگار زۆری لێم دەبرد. بۆیە…
-
تۆ سەروەرمان بە
تۆ سەروەرمان بە1 لە مانگی ١١ی ٢٠٠٦ەوە دەستم کرد بە فێربوونی موزیک و هونەر. ھێشتا دوو سێ ساڵ نەبوو خەریک بووم، کەوتمە سەرکۆنەی موزیککارانی پێش خۆم و گاڵتەم بە ھەموویان دەھات و پێم وا بوو ھیچیان ھیچیان نەزانیوە. ھەر کەموکورتییەکم لە گۆرانی یان موزیکێکی پێش خۆم بدۆزیایەتەوە لەسەریانم دەکرد بە ھەڵڵا و تەنانەت لەسەریشیانم دەنووسی.…
-
کوردی بۆ کورد لە ڕوانگەی بێگانەوە
کوردی بۆ کورد لە ڕوانگەی بێگانەوە[1] هەزار و یەک شەو، نەک هەزار و یەک شەوە لەم ڕۆژانەی ڕابردوودا وەرگێڕانەکەی مامۆستا جەوهەر مەحمود داراغام دی بۆ پەڕتووکی «ألف ليلة وليلة» و ناونیشانە کوردییەکەی «هەزار و یەک شەوە» بوو. دەستی مامۆستا جەوهەر دەگووشم و سوپاسی دەکەم و کەسێکی پڕبەرهەمە و خزمەتێکی گەورەی بە بواری وەرگێڕان کردووە و…
-
نامەیەکی کراوە بۆ جارانخوازەکان
نامەیەکی کراوە بۆ جارانخوازەکان1 بەڕێز، سلێمانیی جارانت دەوێت؟ سەرچنار و سەردەمە زێڕینەکەی «جاران»یت گەرەکە، کە نازانم کەی بووە؟! زۆر باشە، با قسەیەک لەم «جاران»ە پڕشکۆیە بکەین. بەڵام داخۆ مەبەستت لە جاران کەیە؟ هی سەردەمی داگیرکردنی سلێمانی لە لایەن عوسمانلییەکانی سەردەمی نالی و سالمەوە؟ یان داگیرکردنی سلێمانی لە لایەن ئینگلەکانی سەردەمی شێخ مەحمود و تۆپبارانەکانی ئەو…
-
لایکی برەودان
1لایکی برەودان بەڕێز، کە پۆستی کەسێک لایک دەکەیت کە ئەو کەسە ناکەسە سووکایەتی بە کەسێک دەکات، باش بزانە لایکەکەت واتای هەیە. واتاکەش ئەوەیە تۆ برەو بەو جۆرە گوتارە دەدەیت. ئەو کەسە هان دەدەیت زیاتر لەو جۆرە کارە بکات. هەروەها بەرەیەک دەگریت و دەستت لە تاوانی تیرۆری کەسێتییەکدا هەیە! ڕەوشتگەرا بێڕەوشتەکان ئێستانان جەللادە بێڕەوشتەکانی پاسەوانی ڕەوشتی…
-
کلکەگاگەل
کلکەگاگەل1 کلکەگاگەل: کەسێکە خەڵک وەک کۆمپیوتەر و ژمێرەری خۆیان دەنگی پێ دەدەن تا ببێت بە ڕابەریان و پێشیان بکەوێت و ئایندەیەکی ڕووناک بۆ نەتەوەیەکی ستەملێکراو دەستەبەر بکات، ڕێگری لەو گەندەباوەڕانە بکات کە پایەی خەیاڵیی ڕێخۆشکەرن بۆ دروستبوونی سەرکوتکەر و دز و جەردە و کەنیزەکخواز، ڕێگری لەو گەندەباوەڕانە بکات کە کۆڵەکەی مەستبوونی خەڵکن بە ژەهری چاندی…
-
بێواتاترین پەسنی سەردەم
بێواتاترین پەسنی سەردەم1 یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان حیزبێکی زۆر تایبەتە. دوێنێ شانۆگەرییەکم دی زۆر تایبەت بوو. موزیکەکانی یۆهان سێباستیان باخ زۆر تایبەتن. فیلمێکم دی زۆر تایبەت بوو، بە تایبەت دیمەنێکیم دی، هەر زۆر تایبەت بوو. منداڵێکم دی زۆر تایبەت و جوان بوو. زمانی فەڕەنسی زمانێکی زۆر تایبەتە. کوڕێک دەناسم زۆر تایبەتە، کچێکیش دەناسم ئەویش هەر زۆر…
-
بۆڵەبۆڵێک لە بارەی نەستژەنی و تۆمارەوە
بۆڵەبۆڵێک لە بارەی نەستژەنی و تۆمارەوە1 پیانۆکەم لەبەر پەنجەرەی ژووری نووستنەکەمدا داناوە، ڕێک بەرانبەر پێخەفەکەم. لە پەنجەرەکەشمەوە چاوئەندازی سلێمانی خۆی دەکات بە بینینمدا. هەر لەسەر ئەو پیانۆیە بە ٤-١٩ خولەک، ئەوەندەی ژەندنەکە پێی بچێت، نەستژەنییەک دەژەنم و تۆمار دەکەم. بە چارەکێک بۆ سێ چارەک دەنگەکەی چاک دەکەم و ئامادەی دەکەم بۆ ڤیدیۆ. بە نیو کاژێر…
-
باش و خراپیی خستنەڕووی بەرهەم
باش و خراپیی خستنەڕووی بەرهەم1 خۆم ئالوودەی بەرهەمهێنانم من خۆم بە کەسێکی بەرهەمدار دەزانم. نەک تەنها ئەوە، بەڵکو ئەوەندەی بتوانم بە یادم بێتەوە، لە منداڵییمەوە تووشی جۆرە ئالوودەییەک بووم بە بەرهەمدارییەوە. لە ٢٠٠٦یشەوە ئەم ئالوودەییەم خەستتر بووەتەوە. گرنگ ئەوەیە لە ڕۆژێکمدا، لە ڕابوونمەوە بۆ نووستم، هیچ نەبێت بەرهەمێکم هەبێت. ئیتر ئەگەر پێنج دێڕ نووسینیش بێت…
-
کرێکارەکانی جیهان دۆنم بگرن
کرێکارەکانی جیهان دۆنم بگرن1 کرێکارەکانی جیهان، ئەی خاوەنەکانی لانیکەم سێ ئایفۆنی سێزدە و دوو پەرەی لانیکەم سەد هەزار شوێنکەوتەیی. ئەی ئەوانەی کۆمێنتی بێ جنێو و جڕتتان نییە. ئەی ئەوانەی پازدە دۆنمی دەرەوەی شار و دوو خانووی سیلەی ناوشارتان هەیە و لانیکەم سێ دوکان و دوو خانوو و سێ شوقەتان لە کرێدایە و لاند کرووزەرێک و…
-
پەتای پیاوچاکی و خۆسەلماندن
پەتای پیاوچاکی و خۆسەلماندن1 هیچ نووستووێک هەوڵ نادات بیسەلمێنێت نووستووە، جگە لەو کەسەی نەنووستووە و بە درۆوە خۆی دەکات بە نووستوو. چونکە کارێکی بەو خۆدزینەوە و نمایشە هەیە. ئەگینا ئەوەی نووستووە، ئێستا لە قووڵایی خەوندایە و چێژ لە خەونەکەی دەبینێت و پێویستی بە خۆسەلماندن نییە بۆ هیچ کەسێک! ئەوەی هەوڵ دەدات وای بسەلمێنێت نووستووە، نەنووستووە.…
-
شۆکخوازی و شۆکپەرستی
شۆکخوازی و شۆکپەرستی1 هەواڵ و ڕاپۆرتی هەموو کەناڵە مێدیاییەکان بە موزیکێکی دم دە دەگ پەپەپەپەگ بە پااااااام دەست پێ دەکات. لەگەڵ خوێندنەوەکانیشدا بەردەوامە و هەوڵ دەدات شۆک بیت. ڕاپۆرت لەسەر ژیننامەی کەسێک دەکرێت کە سێ هەزار ساڵە مردووە: موزیکەکە هی جەنگە. ڕاپۆرت لەسەر دین دەکرێت: موزیکەکە هی جەنگە. ڕاپۆرت لەسەر خۆشەویستی: موزیکەکە هی جەنگە. ڕاپۆرت…
-
نەستژەنی
نەستژەنی1 خۆم وشەی نەستژەنیم داڕشتووە. نەستژەنی لە نەست و ژەن و پاشگری –ی پێک دێن. موزیکێکە ڕاستەوخۆ لەو چرکەیەدا لە نەستی ژەنیارەکەوە بژەنرێت. بە گریمانەی خۆم بەرانبەر improvisationی ئینگلی و اِرتجالی عەرەبییە. ئەگەرچی ڕەنگە پێشتر موزیککارەکان وشەی خۆژەنی و زۆر وشەی تریشیان بە کار هێنابێت، بەڵام من ئەم وشەیە دەدەم بەم جۆرە کارانەم و پێم…