تەنهاوسەر¹

تەنهاوسەر: (یان تانهاوسەر، تانهاوزەر، تەنهاوزەر)، بە ئەڵمانی Tannhäuser، ئۆپێرایەکە ساڵی ١٨٤٥ بڵاو کراوەتەوە. ڕیچارد ڤاگنەر (١٨١٣-١٨٨٣) موزیکەکەی داناوە.

گرێچنەی تەنهاوسەر

کات و شوێنی چیرۆکەکە ئەڵمانیای سەدەکانی ناوەڕاستە. کەسێتییە سەرەکییەکە سترانبێژێکە بە ناوی تەنهاوسەر.

پەردەی یەکەم

دیمەنی یەکەم

 ساڵێکە تەنھاوسەر لە ژێرزەویی جادوویی ڤینوسی خواژنی ئەویندا دەژی. ئەم جێیە ناوی ڤینوسبورگ-ە. ڤینوسبورگ واتە شاری ڤینوس، یان ڤینوسوار، ڤینوسستان. پڕیەتی لە نیمف و نایاد و سیرین و بەزم و خۆشی.

دیمەنی دووەم

تەنھاوسەر دەیەوێت بگەڕێتەوە بۆ ناو جیھانی مرۆڤ. لە سترانێکدا ستایشی ڤینوس دەکات، بەڵام لە کۆتایی سترانەکەیدا داوای لێ دەکات ڕێی بدات بڕوات. ئەمە ڤینوس دەھەژێنێت و وای لێ دەکات بەڵێنی چێژی زیاتری پێ بدات. بەڵام تەنھاوسەر پێداگری دەکات و داواکەی دووبارە دەکاتەوە. ڤینوسیش بە تووڕەییەوە دەریدەکات و نەفرەتێک لە ئارەزووی ڕزگاربوونی ئەو دەکات.

تەنھاوسەر ھانا بۆ مریەمی پاکیزە دەبات تا بێت بە دەنگیەوە. ئەمە نەفرەتەکەی ڤینوس دەشکێنێت.

دیمەنی سێیەم

لە ناکاو تەنھاوسەر خۆی دەبینێتەوە کە گوازراوەتەوە بۆ دۆڵێکی نزیک قەڵای ڤارتبورگ لە ئایزناخ. چیتر ڤینوس و ڤینوسبورگ نامێنن. دواجار بە ئازادیی خۆی دەگات و دەکەوێتە جێیەکی خۆش. شوێنەکە لەوەڕگایەکی دڵفڕێنە، مانگی ئایارە. شوانێک لەولاوە بلوێر دەژەنێت و گۆرانی بۆ ھۆلدا دەبێژێت. ھۆلدا خودایەکی پاگانییەکانە.

دواتر لە دوورەوە دەنگی گۆرانییەک دێت کە بۆ عیسای مەسیح دەبێژرێت. کە دەنگی گۆرانییەکە نزیکتر دەبێتەوە، دەبینرێت کاروانێکی زیارەتکەرانن و بەرەو ڕۆما زیارەت دەکەن. شوانەکە لە ژەندن و بێژان دەوەستێت. کاروانەکە بە لای تەنھاوسەردا دەڕۆن. تەنھاوسەر سەرەتا بێجووڵە واقی وڕ ماوە، پاشان ستایشی کارە سەرسامکەرەکانی خودا دەکات.

دیمەنی چوارەم

شەیپووری گەیشتنی ئاھەنگێکی ڕاو لێدەدرێت و دەبیسترێت و نزیکتر دەبێتەوە. دەستەی ئاھەنگگێڕانی ڕاوچییانی ھێرمان-ن. ھێرمان ئاغای ناوچەکەیە و لەگەڵ سوارەکانیدایە. سترانبێژەکانی ھاوەڵی ئاغا تەنھاوسەر دەناسنەوە. تەنھاوسەر ھێشتا ستایشی خودا دەکات. لەبەر ئەوەی ھاوڕێی لەمێژینەیان بووە، پرسیاری جێ و ڕێی ڕابردووی لێ دەکەن، بەڵام تەنھاوسەر وەڵامی ناڕوونیان دەداتەوە.

ئاغا و سوارەکانی داوای لێ دەکەن بگەڕێتەوە بۆ لایان. بەڵام تەنھاوسەر ئارەزووی لێ نییە. ڤۆلفرام یەکێکە لە سوارە سترانبێژەکان، ناوی ئەلیسابات دەھێنێت. ئەلیسابات کچی برای ئاغایە. جاران توانا جادووییەکانی گۆرانییەکانی تەنھاوسەر ئەلیساباتی پێبەند کردووە و خستوویەتیە ئەوینی تەنھاوسەرەوە. بەڵام لەوەتەی تەنھاوسەر لەوێ نییە ئەلیساباتیش خەمبارە و ئارەزووی موزیکی نەماوە. کە تەنھاوسەر ناوی ئەلیسابات دەبیستێت، بڕیار دەدات لەگەڵیاندا بڕوات.

پەردەی دووەم

دیمەنی یەکەم

ئەلیسابات لە دیوەخانی قەڵاکەدا بە دڵخۆشی و گەشبینییەوە گۆرانی دەبێژێت.

دیمەنی دووەم

ڤۆلفرام و تەنھاوسەر دێنە دیوەخان. تەنھاوسەر خۆی دەھاوێتە بەر پێیەکانی ئەلیسابات. ئەویش پرسیاری جێ و ڕێی ڕابردووی لێ دەکات، بەڵام تەنھاوسەر بە ناڕوونی لە کورتی دەیبڕێتەوە و دەڵێت کە پەرجوو ئەوی گەڕاندووەتەوە. ئەلیساباتیش لە سەری ناڕوات و بە دڵخۆشییەوە پێشوازیی لێ دەکاتەوە. دەکەوێتە باسی ھەستی خۆی لە ڕابردوو و ئێستا. دواتریش ستایشی خودا و ئەم پەرجووە دەکات. پێکەوە ستران دەبێژن و دواتر تەنھاوسەر دەڕوات.

دیمەنی سێیەم

ئاغا دێت و برازا دڵخۆشەکەی لە ئامێز دەگرێت، ئەویش دڵخۆش دەبێت. پێشنیار دەکات کێبڕکێیەکی سترانبێژی ئەنجام بدرێت.

دیمەنی چوارەم

پێشبڕکێی سترانبێژییەکە ساز دەکرێت. ئاغا ئەلیسابات سەرپشک دەکات لە پێدانی خەڵات بە براوەی کێبڕکێکە. ڤۆلفرام گۆرانیی خۆی دەبێژێت، بەڵام تەنھاوسەر گۆرانییەکەی ئەوی بە دڵ نییە و پێی وایە کە ڤۆلفرام لە خۆشەویستی تێنەگەیشتووە، بەڵام سوارە و سترانبێژەکانی تر لە وتەکانی تەنھاوسەر تووڕە دەبن و بە کفرکردن تۆمەتباری دەکەن. تەنھاوسەر تووڕەتریان دەکات، بەڵام ئاغا داوایان لێ دەکات ھێور ببنەوە.

تەنھاوسەر گۆرانییەکەی خۆی دەبێژێت، بەڵام دەبینن بۆ خودای خۆشەویستیی دەبێژێت و ستایشی ڤینوسبورگ دەکات. ھەمووان تووڕە دەبن، چونکە پێیان وایە ئەوە کفرە. بۆیان دەردەکەوێت کە تەنھاوسەر پێشتر لە ڤینوسبورگ بووە. دەیانەوێت بیکوژن، بەڵام ئەلیسابات ناھێڵێت و دەیپارێزێت. ھەمووان سەرکۆنەی ئەلیسابات دەکەن، بەڵام ئەو پێی وایە کە دەبێت ڕێ بە تەنھاوسەر بدرێت پاشگەز ببێتەوە و داوای لێخۆشبوون بکات. ھەمووان ستایشی ئەم میھرەبانییەی ئەلیسابات دەکەن و دەڵێن کە ئەو فریشتەیە.

ئاغا بڕیار دەدات تەنھاوسەر دەربکات و پێشنیار دەکات لەگەڵ زیارەتکارەکاندا بچێت بۆ ڕۆما بۆ پاشگەزبوونەوە، بەشکو لەوێ داوای لێخۆشبوون لە پاپا بکات و ئەو بیبەخشێت. ئەلیساباتیش پشتگیری لەم پێشنیارە دەکات. بە تەنھاوسەر دەڵێن کە ئەگەر پاپا تەنھاوسەری بەخشی، ئەوا دەتوانێت بگەڕێتەوە. بەڵام ئەگەر نەیبەخشی، ئەوا نابێت بگەڕێتەوە. تەنھاوسەر خۆیشی بەمە دادەکەفێت و بەرەو ڕۆما دەچن.

پەردەی سێیەم

دیمەنی یەکەم

پایز دێت. ئەلیسابات نوێژ دەکات و چاوەڕێی گەڕانەوەی تەنھاوسەرە لەگەڵ بەخشراوەکاندا. بەڵام کە زیارەتکاران دەگەڕێنەوە تەنھاوسەریان لەگەڵدا نییە. ئەلیسابات مات و خەمگینە و لە مریەمی پاکیزە دەپاڕێتەوە، دواتر بە تەنیا دەڕوات.

دیمەنی دووەم

ڤۆلفرام بە ھاڕپەکەیەوە گۆرانییەکی گەلێک خەمناک دەبێژێت.

دیمەنی سێیەم

تەنھاوسەر بە تەنیا دەگەڕێتەوە و گۆرانییەکەی ڤۆلفرام دەبیستێت. دەکەونە گفتوگۆ. تەنھاوسەر چیتر نایەوێت بگەڕێتەوە بۆ ڤارتبورگ، بەڵکو دەیەوێت بگەڕێتەوە بۆ ڤینوسبورگ. ڤۆلفرام لێی دەپرسێت کە ئایا ئەو چووە بۆ ڕۆما یان نا؟ سەرەتا تەنھاوسەر نایەوێت باسی ڕۆما بکات، بەڵام دواجار بە درێژی باسی زیارەتەکەی دەکات کە زۆر بە دڵ و بە کوڵ و بە گیان چووە بۆ ئەوەی پاشگەز ببێتەوە. لە ڕۆما و لە خزمەتی پاپادا ھەزاران زیارەتکار بەخشراون، کەچی پاپا ئەوی بە نەفرەت کردووە و نەیبەخشیوە. ئەویش ئاوھا بە دڵشکاوی گەڕاوەتەوە. ئێستاش داوا لە ڤینوس دەکات وەریبگرێتەوە بۆ ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ لای وێ.

دواجار ڤینوس و نیمفەکانی لە نێو گەردەلوولێکدا دێن. ڤۆلفرام دەترسێت و داوا دەکات تەنھاوسەر نەگەڕێتەوە بۆ لای. سەرەتا ڤینوس سەرزەنشتی تەنھاوسەر دەکات بەوەی کە کاتێک ھەمووان خۆیان لێی بێبەری کرد و لە کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی دەرکرا ئینجا دەگەڕێتەوە لای، بەڵام دواتر بانگی دەکات بگەڕێتەوە بۆ لای و بۆ ھەمیشە ببێت بە ھی ئەو. بەڵام ڤۆلفرام ھەر بەرھەڵستی دەکات و داوا دەکات تەنھاوسەر نەچێت، چونکە فریشتەیەک لەم سەر زەوییە نزای بۆ ئەو کردووە. لەولاوەش ڤینوس پەیتاپەیتا بە دەنگە تاودەرەکەی تەنھاوسەر بانگ دەکات. دواجار ڤۆلفرام ناوی ئەلیسابات دەھێنێت و تەنھاوسەر دەوەستێنێت. خەڵکانێک دێن و دەڵێن کە ئەلیسابات بە مەرگی خۆی بەخشینی بۆ تەنھاوسەر ھێنا. بەڵام تەنھاوسەر دەڵێت کە ئێستا لە دەست ئەو چووە. ڤینوس دیار نامێنێت.

https://www.youtube.com/watch?v=REPvgHbQd7g

پاشان پرسەی ئەلیسابات دەگێڕن. کە تەرمی ئەلیسابات دەھێنن، تەنھاوسەر دەچێت و کڕنۆشی بۆ دەبات و داوای لێ دەکات نزای لێخۆشبوونی بۆ بکات. پاشان خۆیشی لە خزمەتیدا دەمرێت. گاڵۆکە وشکەکەی دەستی قەشەکەی دەوری تەرمەکان گەڵا دەگرێت. ھەمووان ئەم پەرجووەی خودا دەبینن و بە دەوری تەرمی ھەردوو تەنھاوسەر و ئەلیساباتەوە ستایشی پەرجووی لێخۆشبوونی خودا دەکەن و دەزانن کە خودا تەنھاوسەری بەخشی.

---

1. ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ نووسیومە. لە ١٦ی ئاداری ٢٠٢٥دا پیایدا چوومەتەوە. ↩︎

کارمێن¹

پوختە

کارمێن: Carmen ئۆپێرایەکی جەفەنگی/تراژیدیی فەڕەنسییە. ژۆرژ بیزێ (١٨٣٨-١٨٧٥) موزیکەکەی داناوە. هێنری مایلاک و لودۆڤیک حەلێڤی ئۆپێرانامەکەیان داڕشتووەتەوە. سەرچاوەی ئۆپێرانامەکە ڕۆمانی کارمێن-ی پڕۆسپێر مێریمێ (١٨٠٣-١٨٧٠)یە. ئۆپێراکە یەکەم جار لە ساڵی ١٨٧٥ لە شاری پاریس لە شانۆگای ئۆپێرا کۆمیک نمایش کراوە. موزیکی ئۆپێرای کارمێن شاکارێکی هونەری موزیکە. بەڵام لەبەر ڕەشۆکیێتیی ناوەرۆکەکەی و زەقیی وێنە ئاڵۆشییەکانی ڕووبەڕووی سەرکۆنەی توند بووەتەوە.

بیزێ سێ مانگ دوای نمایشی ئۆپێراکەی لە تەمەنی ٣٦ ساڵییدا بە جەڵدەی دڵ مردووە. کارمێنیش تا ساڵی ١٨٨٣ نمایش نەکراوەتەوە. واتە بیزێ هەرگیز نەیزانیوە ئۆپێراکەی ئەوەندە بەناوبانگ دەبێت.

بیزێ لە تەمەنێکی کورتی ژیانیدا چەند کارێکی گەورەی موزیکی داناوە. خۆی پیانۆژەن بووە. ١٦ ئۆپێرا و زیاتر لە ٢٧ گۆرانی و چەند کارێکی ئۆرکێسترایی نووسیوە. لەوانە سیمفۆنی و چەند کارێک بۆ پیانۆی تاکژەن. ئێستانان هیچ کامێک لە کارەکانی تری هێندەی کارمێن ناسراو نین.

شوێنی ڕووداوەکان شاری سێڤیلا-یە لە ئیسپانیا. کەسێتیی سەرەکیی نێو ئۆپێراکە کچێکە بە ناوی کارمێن، واتە ئۆپێراکە هەر بە ناوی کەسێتییە سەرەکییەکەوە ناو نراوە.

کارمێن کچێکی گەنجی جوانی قەرەجە، لە کارگەیەکی جگەرە کار دەکات. سەرکێشیی خۆی وای لێ دەکات حەز لە سەربازێکی جێگری پۆلەوان² بکات بە ناوی دۆن خۆسێوە. خۆسێ ئیرەیی زۆر دەبات و کارمێن وای لێ دێت چیتر خۆشی نەوێت. دواتر کارمێن حەز لە گابازێک دەکات بە ناوی ئێسکامیلۆ و خۆسێ وە لا دەنێت. خۆسێش لە کۆتاییدا کارمێن دەکوژێت.

کەسێتییەکان

ناو	ڕۆڵ	چینی دەنگ
کارمێن	کچێکی قەرەجە، فەرمانبەری کارگەی جگەرەیە	مێتزۆ-سۆپرانۆ
دۆن خۆسێ	جێگری پۆلەوان	تینۆر
ئێسکامیلۆ	گاباز	باڕیتۆن
میکایەلا	کچێکی لادێیی	سۆپرانۆ
زیونیگا	ئەفسەر	باس
مۆرالێس	جێگری پۆلەوان	باڕیتۆن
فڕاسکیتا	هاوڕێیەکی کارمێن	سۆپرانۆ
مێرسێدێس	هاوڕێیەکی کارمێن	مێتزۆ-سۆپرانۆ
لیلیاس پاستیا	خاوەنی مەیخانەیەک	ئاخاوتن
دانکلاییر	قاچاخچی	باڕیتۆن
ڕیمێندادۆ	قاچاخچی	تینۆر
چاوساغێک	چاوساغێک	ئاخاوتن
کۆرس	هەندێک ئەفسەر، هەندێک کوڕی گەنج، کچانی کارگەی جگەرە، هۆگرانی ئێسکامیلۆ، هەندێک قەرەج، هەندێک منداڵی هاروهاج و میوەفرۆش و بازرگان و گاباز و کوڕی سەرسەری.

پێشژەن

ئۆپێراکە بە پێشژەنێک (پرێلود) دەست پێ دەکات و تێما موزیکییەکانی ئۆپێراکە پێشکەش دەکات. ئەگەرچی هەندێک کەس لەسەر ئینتەرنێت پێی دەڵێن: ئۆڤەرچوور، واتە کرانەوە (بڕوانە ئۆپێرا چییە؟)، بەڵام بیزێ خۆی ناوی ناوە پێشژەن (پرێلود) و لە ڕاستیشدا پێشژەنە. چونکە ئەگەر کرانەوە بووایە دەبوو لە فۆڕمی سۆناتادا بێت. بیزێ یەکێکە لەو موزیکدانەرانەی شارەزاییەکی زۆری لە داڕشتەکانی موزیکدا هەبووە. ئەگەر خۆی بیزانیایە کرانەوەیە وا ناوی دەنا.

پەردەی یەکەم

شوێن: مەیدانێک لە شاری سێڤیلا. لای ڕاستەوە دەرگای کارگەی جگەرەکەیە، لای چەپەوە پاسگەیەکە، لە پشتەوە پردێکە.

ئەفسەر و سەربازەکان لە مەیدانەکەدا پشوویان داوە، چاوەڕێی نۆبەگۆڕینن. میکایەلا دێت و بە دوای دۆن خۆسێدا دەگەڕێت. دۆن خۆسێ کوڕێکی گەنجە، لە پاسگەکە پلەی جێگری پۆلەوانی هەیە. مۆرالێس ئەفسەرێکە و پێی دەڵێت هێشتا نۆبەی ئەو نەهاتووە. پێی دەڵێت چاوەڕێی بکات، بەڵام ئەو چاوەڕێ ناکات و دەڕوات و دەڵێت دوایی دێتەوە. دۆن خۆسێ و پاسەوانە نوێکە دەگەڕێنەوە. کۆمەڵێک منداڵی چەقاوەسووی ئەو ناوە لاساییان دەکەنەوە.

زەنگی پشووی کارگەکە لێدەدرێت و کچانی کارگەکە دێنە دەرەوە. لە بەردەرگاکە چاوبازی لەگەڵ هەندێک کوڕی گەنجدا دەکەن و ئەوانیش دەوروخولیان دەدەن. کارمێن دێتە دەرەوە و گۆرانییەکی وروژێنیان بۆ دەبێژێت. ئەم گۆرانییە ناوی ئابانێرا-یە، یەکێکە لە بەناوبانگترین گۆرانییەکانی نێو ئۆپێرا.

ئابانێرا: ئەوین مەلێکی یاخییە!

ئەوین مەلێکی یاخییە،

کەس ناتوانێت ماڵیی بکات.

بانگکردنی بێهوودەیە،

ئەو ئێمەی ڕەت کردۆتەوە،

دادی نادات هەڕەشەکردن و نزا.

یەکێک دەدوێت و یەک بێدەنگە،

حەزم لە بێدەنگەکەیە!

هیچی نەوتووە، بەڵام

من بە دڵمە.

ئەوین! ئەوین! ئەوین! ئەوین!

ئەوین منداڵێکی بۆهیمییە،

هیچ یاسایەکیش نازانێت.

خۆشت نەوێم خۆشم دەوێیت،

گەر خۆشم ویستیت وریا بە!

ئەو باڵندەیەی وات زانی هەژاندووتە

لە شەقەی باڵی دا و فڕی.

ئەوین دوورە، دەتوانیت چاوەڕێی بکەیت،

کاتێک چاوەڕێشی ناکەیت، ها ئا لەویا!

دەورەت دەدات، خێرا خێرا

دێت و دەڕوات، جا دێتەوە.

وا دەزانیت کە گرتووتە، فجووق دەکات.

وا دەزانیت گوێی پێ نادەیت، ئەو دەتگرێت!

ئەوین! ئەوین! ئەوین! ئەوین!

لەگەڵ بێژانی ئەم گۆرانییەدا کوڕان هەوڵ بۆ کارمێن دەدەن سەرنجی ڕابکێشن. داوای پەیوەندیی خۆشەویستیی لێ دەکەن. تاکە کوڕ کە سەرنجیی نادات دۆن خۆسێیە. کارمێنیش مەبەستی ئەوە کە دەڵێت: «یەکێک دەدوێت و یەک بێدەنگە، حەزم لە بێدەنگەکەیە!». گوڵێک لە سنگی خۆی دەردەهێنێت و بۆی هەڵدەدات. خۆسێ وا خۆی دەنوێنێت کە ئەوی لا گرنگ نییە و وا پیشانی دەدات کە ئەمەی پێ ناخۆشە.

کارمێن خۆسێ لاس دەدات

کچان دەگەڕێنەوە کارگەکە. میکایەلا دەردەکەوێتەوە و ماچێک و نامەیەک دەدات بە خۆسێ کە دایکی بۆی ناردوون. دایکی لە نامەکەدا داوای لێ دەکات بگەڕێتەوە بۆ لای و میکایەلا بخوازێت. میکایەلا کەمێک شەرم دایدەگرێت و دەڕوات. خۆسێ بڕیار دەدات ئامۆژگارییەکەی دایکی جێبەجێ بکات، بەڵام لە کارگەکەوە هەرا بەرز دەبێتەوە و کچان دەکەونە قیژەقیژ. کە دەچن، دەبینن کارمێن پەلاماری ژنێکی کارگەکەی داوە و شەڕی لەگەڵدا کردووە و بە چەقۆ برینداری کردووە. زیونیگا، کە ئەفسەرێکی فەرماندەی خۆسێیە، لە کارمێن دەپێچێتەوە کە بۆچی وای کردووە. کارمێنیش بەدخووانە و بە ناشیرینی بە گۆرانیی «ترا لا لا، ئەنجنئەنجم بکەن، بمسووتێنن» وەڵامی دەداتەوە. زیونیگا تووڕە دەبێت و فەرمان بە خۆسێ دەدات کەلەپچەی بکات و بیخاتە بەندیخانەوە. ئەویش وا دەکات.

کە بە تەنیا بە جێیان دەهێڵن، کارمێن دەکەوێتە لاسدانی دۆن خۆسێ. لەگەڵیدا دەکەوێتە سەمای سێگیدییا و سەرنجی ڕادەکێشێت. لەگەڵ سەماکەیدا گۆرانییەکی بۆ دەبێژێت، تیایدا دەڵێت: «خۆشەویستەکەم سەربازێکە، فەرماندە و سەرتیپ نییە، بەڵکو جێگری پۆلەوانە، ئەوەش بۆ قەرەج بەسە!». دۆن خۆسێ لێی دەپرسێت کە ئەگەر ئازادی بکات، بەڵێنەکەی دەباتە سەر و خۆشی دەوێت؟ کارمێنیش دەڵێت: «بەڵێ». خۆسێ کەلەپچەکەی کارمێن دەکاتەوە.

زیونیگا دەگەڕێتەوە، کچانی کارگەکە قەرەباڵغییەک بە دەوری زیونیگادا دروست دەکەن و لەم کاتەدا کارمێن هەڵدێت.

پەردەی دووەم

شوێن: مەیخانەکەی لیلیاس پاستیا.

کات: ئێوارە.

ئەفسەران و قەرەجەکان دوای شێو لەم مەیخانەیەدا پشوو دەدەن. دوو مانگ تێپەڕیوە. کارمێن و فڕاسکیتا و مێرسێدێسی هاوڕێی بۆ سەرگەرمکردنی زیونیگا سەما دەکەن و گۆرانی دەبێژن. کارمێن خۆشحاڵە کە خۆسێ دوای دوو مانگ لە بەندیخانە ئازاد کراوە. خۆسێ لەسەر کەمتەرخەمی (هاوکاریی کارمێن بە هەڵهاتن) سزا دراوە. لە دەرەوەی مەیخانەکە کۆمەڵێک خەڵک دەڵێن: «گابازەکە هات». پاشان بانگهێشتی دەکەن بێتە ژوورەوە.

گابازەکە ناوی ئێسکامیلۆ-یە، پیاوێکی تێکسمڕاوی بەهێزە. گۆرانیی گابازەکەیان بۆ دەبێژێت. لە کاتی گۆرانییەکەیدا سەرنجی کارمێن دەدات و کارمێن وا پیشانی دەدات ئەوی لا گرنگ نییە. لیلیاس پاستیا زۆر لە ئەفسەران و ئاپۆراکە دەکات بچنە دەرەوە.

هەمووان دەڕۆن. کارمێن و فڕاسکیتا و مێرسێدێس دەمێننەوە. دانکاییر و ڕیمێندادۆ دوو قاچاخچین، دێن و پێیان دەڵێن خۆیان کۆ بکەنەوە و خۆیان ئامادە بکەن بۆ ئەوەی لە ڕێی جەبەلتاریقەوە بڕۆن و بارە قاچاخەکەیان بگوێزنەوە. فڕاسکیتا و مێرسێدێس ئامادەن، بەڵام کارمێن پێیان دەڵێت ناتوانێت، چونکە چاوەڕێی خۆسێ دەکات.

کە قاچاخچییەکان دەڕۆن دەنگی خۆسێ دێت و دێت. کارمێن فڕاسکیتا و مێرسێدێس دوور دەخاتەوە و بە تەنیا بەخێرهاتن لە خۆسێ دەکات. بە ئامێری کاستانێتەوە سەمایەکی تایبەتی بۆ دەکات و گۆرانیی «بە خۆشی تۆوە گۆرانی دەبێژم… لا لا لا»ی بۆ دەبێژێت. لە کاتی گۆرانییەکەیدا دەنگی کەڕەنای پاسگەکە دێت کە سەربازەکانی بانگ دەکاتەوە. خۆسێ دەڵێت ناچارە بگەڕێتەوە بۆ ئۆردوگا. کارمێن پێی ناخۆشە و گاڵتەی پێ دەکات. خۆسێ گوڵەکەی بۆ دەردەهێنێت کە دوو مانگ پێشتر (پەردەی پێشوو) کارمێن بۆی فڕێ دابوو. گۆرانیی «ئەو گوڵەی بۆت هەڵدام گیانە»ی بۆ دەبێژێت.

ئەو گوڵەی بۆت هەڵدام گیانە

ئەو گوڵەی بۆت هەڵدام گیانە

هەر پێم ما لە بەندیخانە.

ئەگەرچی سیس و ژاکاوە،

بۆنە خۆشەکەی هەر ماوە.

بە درێژایی ئەو ماوەیە

بە تاسەوە بۆنم دەکرد.

بە بۆنی ببوومە حەیران،

تەنها تۆم دەبینی شەوان.

بەڵام کەوتمە جوێنبارانت،

خۆم دەدواند بۆ ڕقلێبوونت:

بۆچی چارەنووسی بێخەم

ئەمەی هێنایە سەر ڕێگەم؟

پاشان هەستم کرد کفر ئەکەم،

لە ناخدا هەست بە هیچ ناکەم،

جگە حەزێک، تەنها حەزێک

ئارەزووێک، هەر هیوایەک،

جارێکی تر بتبینمەوە.

ئای کارمێن، تۆ ببینمەوە!

چونکە گەر دەرکەویتەوە و

نیگایەکت لە من بگریت

هەموو بوونم داگیر دەکەیت.

کارمێنەکەم!

دەبم بە تاکە شتێکت.

کارمێنەکەم، خۆشم دەوێیت!

کارمێن داوای لێ دەکات خۆشەویستییەکەی بەوە بۆ بسەلمێنێت کە لەگەڵیدا بڕوات. خۆسێ ئەمە ڕەت دەکاتەوە. بەڵام کە خەریکە بگەڕێتەوە بۆ ئۆردوگاکەی، زیونیگا دێت و بە دوای کارمێندا دەگەڕێت. خۆسێ پەلاماری دەدات و دەیکەن بە شەڕ. قاچاخچییەکان دەگەڕێنەوە و لە یەکیان جیا دەکەنەوە و زیونیگا دەبەستنەوە.

خۆسێ کە بیر دەکاتەوە پەلاماری ئەفسەرێکی پلەبەرزتری لە خۆی داوە و سزاکەی گەورە دەبێت، ئێستا ناچارە لەگەڵ کارمێن و قاچاخچییەکاندا بڕوات.

پەردەی سێیەم

شوێن: پەنایەکی دەشتایی بناری شاخێک.

کات: شەو.

کارمێن و خۆسێ و قاچاخچییەکان بە بارە قەدەغەکانیانەوە دەردەکەون. کارمێن لە خۆسێ وەڕەس بووە و پێی دەڵێت باشترە (خۆسێ) بگەڕێتەوە بۆ لای دایکی. فڕاسکیتا و مێرسێدێس سەرقاڵی بەختخوێندنەوەن بە کارت، کارمێنیش لەگەیاندا بەشدار دەبێت. کارتەکانی مێرسێدێس و فڕاسکیتا پێشبینیی بەختیاری و خۆشەویستی و سامان و ژیانی خۆش دەکەن. بەڵام کارتەکانی کارمێن و خۆسێ پێشبینیی مەرگ بۆ هەردووکیان دەکەن.

کچان دەچنە وێزەی ئەفسەرانی سنوور بۆ لاسدان و سەرقاڵکردنیان، خۆسێ بە جێ دەهێڵن چاودێریی ئەو ناوە بکات.

میکایەلا هەر بەدوای خۆسێدا دەگەڕێت، لەگەڵ چاوساغێکدا دێت و سوورە لەسەر ئەوەی لە کارمێن ڕزگاری بکات. بەڵام لەناکاو دەنگی فیشەکێک بێدەنگییەکە دوو لەت دەکات. میکایەلا ڕادەکاتە ناو بەردەڵانێکەوە و خۆی دەشارێتەوە. تەقەکەرەکە خۆسێیە، ئەوەی تەقەی لێ دەکات کەسێکە و لە جێیەکی تاریکە، بەڵام بەرەبەرە نزیک دەبێتەوە. دەردەکەوێت کەسە نادیارەکە ئێسکامیلۆی گابازە.

خۆسێ و ئێسکامیلۆ پێکەوە دادەنیشن و گفتوگۆ دەکەن. ئێسکامیلۆ پێی دەڵێت بۆ لای گراوییەکەی هاتووە کە ناوی کارمێنە، بەڵام سەربازێک هەیە وازی لێ ناهێنێت، بێ ئەوەی بزانێت سەربازەکە دۆن خۆسێیە و وا لەگەڵی دەدوێت. خۆسێ تووڕە دەبێت و چەقۆی لێ دەردەهێنێت و پەلاماری دەدات. ئێسکامیلۆ لە خۆسێ بەهێزترە و بەرگری لە خۆی دەکات و خۆسێ دەخاتە ژێر خۆیەوە و دەیبەزێنێت، بەڵام لێی دەگەڕێت و پێی دەڵێت: «کاری من گاکوشتنە، نەک پیاوکوشتن!». هەر لەگەڵ دەستلێهەڵگرتنی، دیسان خۆسێ پەلاماری دەداتەوە و ئەم جارە زەفەری پێ دەبات و دەیخاتە ژێر خۆیەوە. بەڵام قاچاخچییەکان دەگەڕێنەوە و خۆسێ لە ئێسکامیلۆ دوور دەخەنەوە. کە ئێسکامیلۆ دەڕوات، کارمێن و هەموو قاچاخچییەکان بۆ گابازییەکەی داهاتووی خۆی لە شاری سێڤیلا بانگهێشت دەکات.

ڕیمێندادۆ لە پەنایەکدا میکایەلا دەدۆزێتەوە کە خۆی شاردووەتەوە. میکایەلا کە خۆسێ دەبینێت داوای لێ دەکات بگەڕێتەوە. بەڵام خۆسێ ناگەڕێتەوە. کارمێن گاڵتەی پێ دەکات. بەڵام پاشتر میکایەلا دەڵێت کە دایکی لە سەرەمەرگدایە. بۆیە خۆسێ بڕیار دەدات بۆ بینینی دایکی بڕوات و بەڵێن دەدات بگەڕێتەوە. لە دوورەوە ئێسکامیلۆ گۆرانیی گابازەکە دەبێژێت.

پەردەی چوارەم

شوێن: سەرای بەردەم گۆڕەپانی گابازیگای سێڤیلا. گۆڕەپانەکە شانۆگایەکی دێرینی ڕۆمییە.

کات: ڕۆژ، ڕۆژی گابازییەکەیە.

ڕۆژی گابازییەکەی ئێسکامیلۆیە. قەرەباڵغییەکی زۆرە، شەقامەکە جمەی دێت. زیونیگا و فڕاسکیتا و مێرسێدێس لەوێن و لەناو قەرەباڵغییەکەدا چاوەڕێی هاتنی گابازەکە دەکەن. ئێسکامیلۆ دێت و پێشوازییەکی شاهانەی لێ دەکرێت، کارمێنی لەگەڵدایە. خەڵکەکە وردەوردە دەچنە ژوورەوە بۆ شانۆگاکە. ئێسکامیلۆ گۆرانییەکی خۆشەویستی بۆ کارمێن دەبێژێت کە دەڵێت: «ئەگەر خۆشت بوێم، پاشتر شانازیم پێوە دەکەیت». کارمێنیش وەڵامی دەداتەوە و دەڵێت: «خۆشم دەوێیت، بمرم گەر هەرگیز کەسێکم وەک تۆ خۆش ویستبێت». پاشان ئێسکامیلۆ دەچێتە ژوورەوە.

فڕاسکیتا و مێرسێدێس هەردووکیان دێن و کارمێن ئاگادار دەکەنەوە کە خۆسێ لەوێیە و لە قەرەباڵغییەکەدا خۆی شاردووەتەوە. کارمێن دەڵێت: «پێویست بە ترس ناکات، بشیبینم قسەی لەگەڵ دەکەم». هەمووان دەچنە ژوورەوە بۆ گۆڕەپانی گابازییەکە، دواهەمین کەس کارمێنە، بەڵام خۆسێ کە خۆی بۆ مەڵاس داوە، دەردەکەوێت. لێی دەپاڕێتەوە بگەڕێتەوە بۆ لای و ببنەوە بە خۆشەویست و لە جێیەکی تر ژیانێکی نوێ دەست پێ بکەن. بەڵام کارمێن بێباکانە وەڵامی دەداتەوە کە: «من چیتر خۆشم ناوێیت، ئەوە مەحاڵە! بە ئازادی لە دایک بووم و بە ئازادیش دەمرم!».

کوشتنی کارمێن

دەنگی جۆشوخرۆش و چەپڵەڕێزانی ئامادەبووان لە گۆڕەپانەکەوە بەرز دەبێتەوە. کارمێن دەیەوێت بچێتە ژوورەوە، بەڵام خۆسێ ڕێی لێ دەگرێت و بە تووڕەییەوە پەلاماری دەدات. دیسان داوای لێ دەکاتەوە بگەڕێتەوە بۆ لای، بەڵام کارمێن موستیلەکەی، کە کاتی خۆی پێی داوە، بۆی فڕێ دەداتەوە. لە گۆڕەپانەکەوە ئامادەبووان بۆ شکۆپێدانی گابازەکە گۆرانیی گابازەکە دەڵێنەوە. لە دەرەوە هاوکاتی ئەم گۆرانییە خۆسێ کارمێن دەکوژێت. پاشان بە تەنیشت لاشەکەیەوە خەمبارانە لێی دەکەوێت. کە دواتر خەڵکانی ناو گۆڕەپانەکە دێنە دەرەوە و دیمەنەکە دەبینن، خۆسێ یەکسەر ددان بە تاوانەکەیدا دەنێت.

---

پەڕاوێزەکان

1. ئەم بابەتە ڕاپۆرتێک بوو، ئەو کاتەی لە زانکۆ بووم (٢٠١١) بۆ وانەی مامۆستایەکم بە ناوی دکتۆر شنۆ محەممەد مەحمود ئامادەم کرد. ئەگەرچی فایلی وۆردەکەم نەماوە، بەڵام فایلی پی دی ئێفەکەم ماوە کە لە ناویدا نووسیومە ١٧ی نیسانی ٢٠١٠ دروست کراوە، کە دەکاتە شەممە. وا دیارە بۆ ڕۆژی دوای ئەوە پێشکەشی زانکۆم کردووە. هەر لە وانەکەی مامۆستا شنۆدا پێشکەشی پۆلەکەی خۆمانم کرد. لە ١٠-١٢ی ئاداری ٢٠٢٠، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١، ١٨ی ئاداری ٢٠٢٥ پیایدا چوومەتەوە. ↩︎
2. جێگری پۆلەوان: لە زمانی خۆمانەییدا پێی دەڵێن: «جێگری عەریف»، ناوەکە لە فەرهەنگی زاراوە سەربازییەکانی محەممەد وەسمانەوە هێنراوە. ↩︎

ڤاڵكیرییەكە

ئۆپێرای دووەمە لە زنجیرە ئۆپێرای موستیلەکەی نیبێلونگەکانی ڕیچارد ڤاگنەر. بە ڕای هەندێ لە توێژەران، ئەمە ئۆپێرای یەکەمی زنجیرەکەیە. ڤاگنەر ئەم ئۆپێرایەی لە سێ پەردەدا داڕشتووە. ئەم ئۆپێرایە نزیکەی ٢٤٥ خولەکە.

پەردەی یەكەم

ڕەشەبا و زریانێكی بەهێزه، زیگموند بە شەكەتی خۆی دەكا بە ماڵی هوندینگدا كە سەرۆکی هۆزی نیدینگەكانه، خۆی لەوێ نییه، بەڵام زیگلیندەی ژنی پێشوازیی لێ دەکا. زیگموند پێی دەڵێ كە لە دوژمنانی هەڵهاتووه، پاشان مەی دەخواتەوه، هەڵدەستێ بڕوا بەو بیانووەی كە لەوانەیە لەگەڵ خۆیدا نەفرەت بهێنێ، یان نایەوێ ماڵەكەی ئەوان بخاتە مەترسییەوه، بەڵام زیگلیندە داوای لێ دەكا بمێنێتەوە، لەم گفتوگۆیەدا هوندینگ دەگەڕێتەوە و بێباكانە بەخێرهاتنی دەكا و پێشنیار دەكا گەر پێویستی بە دەرمان و شتی پێویست هەبوو بۆی دابین بكا. زیگلیندە بە هاتنی زیگموند زۆر شادمانە، چونكە هوندینگی مێردی لەگەڵیدا خراپه، داوا لە زیگموند دەكا چیرۆكی ژیانی خۆی بگێڕێتەوه. زیگموندیش باسی ئەوە دەکا كە ڕۆژێك لەگەڵ باوكیدا گەڕاونەتەوە ماڵەوە و بینیویەتی دایكی مردووه، خوشكێكیشی هەبووە كە لەگەڵ ئەودا دووانە بوون، ئەویش فڕێنراوە. هەر لەگەڵ باوكیدا ژیاوە تا لە یەك جیا بوونەتەوە. ئینجا باسی چیرۆکی هەڵهاتنەکەی ئێستای دەکا و دەگێڕێتەوە کە ڕۆژێك كچێكی دیوە بە زۆر بە شوو دراوە، زیگموند لەگەڵ خزمەكانی كچەدا شەڕی کردووە و سەرکۆنەی کردوون کە کچەکەیان بە زۆر بە شوو داوە، شەڕی لەگەڵیاندا کردووە تا چەكەكەی شکاوە، کە چەکەکەشی شکاوە، بووكەکە كوژراوە. پاشان زیگموند هەڵهاتووە تا گەیشتووەتە ئەم ماڵە. هوندینگ و ژنەکەی تا ئەو کاتە ناوی زیگموند نازانن، لێی دەپرسن: «ناوت چییە؟» بەڵام ئەو ناوی خۆی ناڵێ و دەڵێ: «بە ڤاهڤالت بانگم بكەن». كە زیگموند لە گێڕانەوەی چیرۆكەکەی تەواو دەبێ، هوندینگ دەزانێ كە دوژمنیەتی، پێی ڕادەگەیەنێ و پێشنیاز دەكا شەو لە ماڵیاندا بمێنێتەوه، بەڵام دەبێ سبەینێ شەڕی لەگەڵدا بكا. هوندینگ بێ ئەوەی گوێ بە ئازارەكانی زیگلیندە بدا، پەلی دەگرێ بۆ نوستن. زیگموند بەدبەختیی خۆی دەلاوێنێتەوە كە بە بێ چەك خۆی كردووە بە ماڵی دوژمنەكەیدا، سبەینێش دەبێ بێ چەك لەگەڵ دوژمنەكەیدا شەڕ بكا. لەم كاتەدا بیری بەڵێنەكەی باوكی دەكەوێتەوە كە پێی وتبوو: «هەر كاتێك زۆر پێویستت بە چەك بێ دەستت دەكەوێ!» زیگلیندە دێتەوە لای زیگموند، ئاگاداری دەکا كە دەرمانی خستووەتە خواردنەوەكەی هوندینگەوە و بە قووڵی نوستووە، پاشان بە زیگموند دەڵێ كە ئەویش بە زۆر بە هوندینگ بە شوو دراوە، ئینجا باسی پیرەمێردێک دەکا كە لە كاتی ئاهەنگی بووكێنییەكەیدا هاتووە و شمشێرێكی چەقاندووەتە ئەو درەختەی لە ناوەڕاستی ماڵەكەیاندایه، هوندینگ و هەموو كەسوكارەكەی شمشێرەکەیان بۆ دەرنەهاتووەتەوە. پێی دەڵێ ئەو لە مێژە چاوەڕێی پاڵەوانێك دەكا كە بێ و شمشێرەكە دەربهێنێتەوە و ڕزگاری بكا. خۆشەویستی بەسەر زیگمونددا زاڵ دەبێ و پێی دەڵێ: «خۆشمدەوێی» زیگلیندەش هەروەها پێی دەڵێ كە خۆشیدەوێ. زیگلیندە هەست دەكا شێوەی زیگموند دەكا و دەیناسێ، یان پێشتر دیویەتی، لێی دەپرسێ باوكی ناوی چی بووە؟ ئەویش لە وەڵامدا دەڵێ: «ڤالس» ئینجا زیگلیندە دەزانێ کێیە و دەڵێ: «تۆ زیگموندی!» زیگموندیش دەچێ شمشێرەكە بە ئاسانی لە درەختەكەدا دەردەهێنێتەوە. زیگلیندە دەڵێ: من زیگلیندەی خوشكتم!». ئاوها دەردەکەوێ خوشک و برا بوون. زیگموند شمشێرەكە ناو دەنێ نۆتونگ. زیگموند زیگلیندە بە بووك و خوشكی خۆی بانگ دەكا و بە تاسووخەوە باوەش بە یەكدا دەكەن و دەستلەملانێی یەكتر دەبن.

پەردەی دووەم

ڤۆتان و برونهیلدە لەسەر بەردێك لە نزیک شاخێك وەستاون، برونهیلدە كچی ڤۆتان و ئێردایە، ئێردا خودای زەوییە. ڤۆتان ئەو و هەشت كچی تری وەك ڤاڵكیری بە خێو كردووە، ئەم ڤاڵكیرییانە لە گیانی پاڵەوانە شكستخواردووەكان دروست كراون و سوپایەکی بەهێزیان لێ دروست کراوە و بە گژ هەر سوپایەکی مەزندا بچن لە ناوی دەبەن و دەیانبەزێنن. ڤۆتان فەرمان بە برونهیلدە دەدا كە دەبێ لە شەڕەكەی زیگموند و هوندینگدا پارێزگاری لە زیگموند بكا. فریكا، کە خودای هاوسەرگیرییە، لەگەڵ هەندێ پاسەوانانی هاوسەرگیریدا دێن، فریكا دەڵێ کە دەبێ زیگموند و زیگلیندە سزا بدرێن، چونكە هاوسەرگیرییەکی قەدەغەیان کردووە: برا نابێ خوشكی خۆی بهێنێ. ڤۆتان ئەوە ناسەلمێنێ كە ڤالس باوكی زیگموند و زیگلیندە بێ، بۆیە داواكەی فریكا ڕەت دەكاتەوە، لە لایەکی تریش ڤۆتان پێویستی بە پاڵەوانێكی سەربەست هەیە كە ژێردەستەی خۆی نەبێ، تا پلانەكانی بۆی جێبەجێ بكا. بەڵام فریكا بە پێچەوانەی ئەوەوە پێی دەڵێ كە «زیگموند پاڵەوانێكی سەربەست نییه، بەڵكو ئەو هەر پیاوێكی ئاساییە و ژێردەستەی ڤۆتانە و سەربازێكی ئاساییە و جێی ئەوە نییە پشتی پێ ببەسترێ» ئینجا ڤۆتان بەڵێنی دەداتێ كە دەبێ زیگموند بمرێ.

ڤۆتان لەم بڕیارە دڵتەنگە و فریكا برونهیلدە بە دیار ڤۆتانی بێهیواوه ‌بە جێ دەهێڵێ‌. ڤۆتان باسی كێشەكانی خۆی بۆ برونهیلدە دەكا كە هەموویان لەو پێشبینییانەی ئێرداوە سەریان هەڵداوه، ئەویش وای لە ئێردا كردووە زیاتر لە پێشبینییەكان بكۆڵێتەوە. ڤۆتان دەیەوێ کە ڤاڵکیرییەکانی خۆی لە دژی ئالبەریش بە کار بهێنێ، چونكە ئەگەر ئالبەریش جارێكی تر موستیلەكە بگرێتەوە دەست، كە ئێستا موستیلەکە لە دەستی فافنەردایە، ئەوا سوپاكەی ڤالهالا دەشكێنن. فافنەر بە هێزی کڵاوزرێ جادووییەکە خۆی گۆڕیوە و خۆی کردووە بە ئەژدیهایەك و لە دارستانێكدایە و موستیلەكەی نیبێلونگەكانیشی لە دەستدایە. ڤۆتان ناتوانێ موستیلەكە لە فافنەر بسەنێتەوه، چونكە ئەوە بە ڕێكکەوتنی هەردوو لایان بەخشراوە و ناتوانێ پەیمانی خۆی بشكێنێ، بەڵام موستیلەکەشی دەوێ و بۆیەش پێویستی بە پاڵەوانێك هەیە تا فافنەر ببەزێنێ، ئەو پاڵەوانەش زیگموندە، کە لە ڕاستیدا کوڕی ڤالس نییە، بەڵکو کوڕی خۆیەتی! بەهەرحاڵ، وەك فریكا ئاماژەی پێی دا، دەبێ ئەو دەستبەرداری زیگموند ببێ و مەشق بە کۆیلە‌یەكی خۆی بكا و بیكاتە ئەم پاڵەوانە. ڤۆتان بە داخێکی زۆرەوە فەرمان بە برونهیلدە دەدا كە داواكەی فریكا بە جێ بهێنێ و چارەنووسی مەرگ بۆ كوڕە خۆشەویستەكەی خۆی، كە زیگموندە، دیاری بكا.

زیگلیندە و زیگموند ماڵەكەی هوندینگیان بە جێ هێشتووە و بەرەو شاخێك كەوتوونەتە ڕێ، زیگلیندە لە ڕێگاکەدا لە دڵەڕاوكێ و هەستكردن بە تاوان و ماندوێتیدا بێهۆش دەبێ. برونهیلدە لە زیگموند نزیك دەبێتەوە و لە مەرگێكی نزیك ئاگاداری دەكاتەوە، داوای لێ دەكا لەگەڵیدا بچێ بۆ ڤالهالا، بەڵام ناتوانێ زیگلیندە لەگەڵ خۆیدا بهێنێ. ئەویش ئەم داوایە ڕەت دەكاتەوە و شمشێرەكەی دەردەهێنێ و هەڕەشەی ئەوە دەكا کە ئەگەر بەردەوام بێ، ئەوا خۆی و زیگلیندەش دەكوژێ. برونهیلدە كە دەبینێ ئەو لەسەر بڕیاری خۆی سوورە، بەزەیی پێیدا دێتەوه و بڕیار دەدا ئاسانكاریی بۆ بكا بەوەی لە شەڕەکەیدا بەسەر هوندینگدا سەربكەوێ، واتە پێچەوانەی ویستی فریکا و ڤۆتان بکا. دواتر هوندینگ دێ، بە پاڵپشتیی ئاسانكارییەكەی برونهیلدە، زیگموند و هوندینگ دەجەنگن، ڤۆتان دێ و بە ڕمەكەی خۆی شمشێرەكەی زیگموند تێكدەشكێنێ، کە زیگموند بێچەك دەمێنێتەوه، هوندینگ شمشێرەكەی خۆی لە سكی دەچەقێنێ و دەیكوژێ. ڤۆتان خەمبارانە تەماشای لاشەكەی زیگموند دەكا، برونهیلدەش پارچەكانی شمشێرەكەی زیگموند كۆ دەكاتەوە و بە سواری لەگەڵ زیگلیندەدا هەڵدێن. ڤۆتان هوندینگ دەكوژێ و بە تووڕەییەوە دوای كچەكەی دەكەوێ كە بە گوێی نەكردووە و هاوکاریی زیگلیندەی کردووە و دەیەوێ ڕزگاری بکا.

پەردەی سێیەم

دەستپێکی موزیکی ئەم پەردەیە یەکێکە لە بەناوبانگترین موزیکەکانی مێژووی موزیکی جیهان و لە دەیان فیلمدا بە کار هێنراوەتەوە، موزیکەکە پێی دەڵێن: «ئەسپەڕێی ڤاڵکیرییەکان»، بە ئینگلی پێی دەڵێن: Ride Of The Valkyries.

کچە ڤاڵكیرییەكان دەچنە سەر لوتکەی چیایەک و کۆ دەبنەوە، سەرنج دەدەن هەشتن و یەكێكیان كەمه، كە ئەویش برونهیلدەیه. پاش كەمێك برونهیلدە بە هەڵەداوان خۆی دەگەیەنێتە لایان و زیگلیندەشی لەگەڵدایه و ئەوان سەرسام دەبن. برونهیلدە داوای یارمەتییان لێ دەكا، بەڵام ئەوان هیچیان ناوێرن لە فەرمایشتەكانی ڤۆتان دەربچن. زیگلیندە داوایان لێ دەكا کە لە پێناوی ئەودا ژیانی خۆیان نەخەنە مەترسییەوە، بەڵام برونهیلدە بەویش و بە ڤاڵكیرییەكانی تر دەڵێ كە: «زیگلیندە بە مناڵی زیگموند دووگیان دەبێ» مناڵەكەشی، كە هێشتا لە دایك نەبووە‌، لە ئێستاوە ناو دەنێ زیگفرید. برونهیلدە داوا دەكا ڤاڵكیرییەكان ڤۆتان دوابخەن تا ئەو یارمەتیی زیگلیندە دەدا هەڵبێ و شوێنێكی پارێزراوی بۆ دابین بكا، ئەوانیش ئەمە جێبەجێ دەكەن. ڤۆتان بە تووڕەییەوە دەگاتە لایان، ئەوان لێی دەپاڕێنەوه، ڤۆتان برونهیلدە بانگ دەکا خێرا بگاتە بەردەمی، بڕیار دەدا لە ڤاڵكیرییەتیی بخا و بیكاتە ژنێكی ئاسایی. ڤاڵكیرییەكانی تر لە ترسی ئەم بڕیارەی ڤۆتان هەمویان هەڵدێن و دوور دەكەونەوە و ماڵئاوایی لە برونهیلدە دەكەن. برونهیلدە داوای لێخۆشبوون دەكا، چونكە ئەو خۆشەویستترین كچی ڤۆتانه، چیرۆکی ئازایەتیی زیگموند دەگێڕێتەوە و باسی ئەو هۆیە دەکا کە هانی دا ئاسانكاری بۆ زیگموند بكا، پێی دەڵێ كە: «من گوێڕایەڵت بووم»، ڤۆتان تووڕە دەبێ و دەڵێ كە: «دواجار نەمویست زیگموند سەربكەوێ»، بەڵام برونهیلدە پێی دەڵێ كە: «من گوێڕایەڵی خۆشەویستییەکەی دڵت بووم، ئەو خۆشەویستییەی بۆ زیگموند هەتبوو، گوێڕایەڵی وتەکانی دەمت نەبووم، کە پێچەوانەی خواستی دڵت بوون» ڕاستییەکەش ئەوە بوو کە ڤۆتان لە ناخدا نەیدەویست زیگموند بمرێ.

ڤۆتان دڵی نەرم دەبێ و ڕازی دەبێ كە دواهەمین خۆزگەی برونهیلدە بە جێ بهێنێ، خۆزگەکەش ئەوەیە کە لەسەر شاخێك بینوێنێ و چواردەوری شاخەكە بە ئاگرێكی جادوویی هەمیشەیی دەورە بدا تا کەس نەتوانێ ڕزگاری بکا. ڤۆتان دەیبا و دەیخاتە سەر بەردێك و بە تاسوخەوە لە باوەشی دەگرێ و ماچی دەكا و دەینوێنێ و ڕمەكەی لە تەنیشتییەوە دادەنێ و بە قەڵغانەكەی دایدەپۆشێ. فەرمان بە لۆگە دەدا كە ئاگرە جادووییەکە بە دەوری شاخ و بەردەکەدا بكاتەوە، بە مەرجێك ئەو بپارێزێ و نەسووتێ. بە دڵشکاوی و خەمبارییەوە ‌ئەم کچەی خۆی بە جێ دەهێڵێ و دەڵێ: «هەركەسێك ترسی لە ڕمەكەی من هەبێ و نەتوانێ بەرەنگاری ڕمەكەم ببێتەوه،‌ ئەوا هەرگیز بە برونهیلدە ناگا».